Ab's postings enzo

[Vorige]   [Home]  [Volgende]

Crisis aanleiding tot omvorming van economie

In het NRC van afgelopen zaterdag trof ik een opinieartikel aan van de hand van Wouter van Dieren, milieuadviseur en Arnold Heertje, oud-hoogleraar economie. Zij zien de huidige economische crisis als een kans om de kapitalistische verzieking en verspilling van de aarde een halt toe te roepen. Van de plannen van het kabinet, die deze week waarschijnlijk bekend zullen worden, verwachten zij helemaal niets, d.w.z. terug naar het oude kapitalistische model. "Dankzij de crisis maken de consumenten niet meer alles op. Eindelijk sparen ze de wereld. Nu nog investeren in duurzame technieken".

Hun pleidooi voor een Duurzame Economie bracht me bij lezing in een soort van jubelstemming. Het kan dus nog! Waarom wordt een dergelijk pleidooi niet gehouden door iemand als b.v. Femke Halsema van GroenLinks of Agnes Kant van de SP? De linkse oppositiepartijen en de linkse coalitiepartij zijn al jaren de weg kwijt en doen niet veel meer dan navelstaren. De oproep van Van Dieren en Heertje vraagt om directe actie: NU.

Ik citeer een gedeelte uit het artikel:
"Oude recessies in oude tijden ontstonden inderdaad meestal door te weinig bestedingen en te hoge overheidsuitgaven. Uit die ervaring is de standaardinterventie gegroeid van bezuinigingen en stimulansen, en dat heet ook nu weer de uitweg. Geen woord over het global casino, het flitskapitaal, de luchtbeleconomie, de mislukte vrijemarktideologie en geen enkele referentie aan de klimaatverandering, de energiecrisis en – om nog maar een paar vastlopende kwesties te noemen – de aanstormende voedseltekorten, ontbossing en natuurverliezen. Decennialang golden deze onderwerpen als ofwel niet relevant of als ‘externe effecten’, hinderlijke bijzaken van de reële economie.

Wat men zo laat liggen valt af te lezen aan de laatste cijfers van de Amerikaanse New Green Deal. Initiatieven voor duurzame energie besparen de Amerikaanse economie 450 miljoen dollar voor iedere geïnvesteerde miljard, er zouden 30.000 arbeidsjaren mee gemoeid zijn, en bijna 600.000 ton minder CO2-emisssies tussen 2012 en 2020.

Volgens de Verenigde Naties zou een heffing van 10 dollar op ieder vat olie de consument 1 à 2 cent aan de pomp kosten en 150 miljard dollar per jaar opleveren, voldoende om wereldwijd de armoede uit te bannen en het energie- en klimaatprobleem succesvol aan te pakken.

Je zou verwachten dat aan het einde van deze recessie zulke oplossingen zullen zijn gevonden. Maar als het aan het kabinet ligt, zijn we straks weer terug bij af. In 2010 moet er massaal bezuinigd worden en zal iedereen moeten boeten voor het mislukte Anglo-Amerikaanse economische experiment.

Dat aan de basis van deze recessie de zwendel van de financiële markten staat, behoeft geen verder commentaar. Maar er zijn meer oorzaken die nauwelijks worden onderkend. Die hebben te maken met het overspannen gedrag van het moderne management, dat wij de bomen-in-de-hemelillusie noemen. Een andere oorzaak is het geringe besef bij investeerders, overheden, managers en economen met betrekking tot de betekenis van het natuurlijk kapitaal. In veel economenjargon komt dat zelfs niet voor. Oorzaken zijn ook consumenten die zich anders gedragen dan deze managers en economen zouden willen. Ook de natuur gedraagt zich niet conform de oude economische mantra’s. Pakt men deze essenties niet aan, dan zijn de oude instrumenten bij voorbaat tot mislukken gedoemd."

De economische crisis is het zoveelste middel van het grootkapitaal om de wereld in een wurggreep te houden. Niemand weet waardoor de neergang van de aandelenmarkten steeds weer opnieuw wordt veroorzaakt. Iedereen heeft het steeds over "vertrouwen" van de beleggers, maar wie zijn die beleggers dan? De sluwe geldwolven die miljarden verdienen door met hun hedgefondsen alleen op maximale winst uit te zijn staan natuurlijk voorop, maar ze houden zich momenteel gedeisd. Dan de grote banken, de verzekeraars, de grote pensioenfonden. Zij snijden zich vooral in hun eigen vingers en leggen de schuld en het resultaat van de verliezen neer bij hun klanten en de overheid mag de rekening betalen. De gewone belegger, die vanaf de jaren 90 steeds meer werd gestimuleerd om ook te gaan handelen in risicovolle aandelen, heeft zijn geld zien verdampen en wordt nu uitgemaakt voor stommeling.

En dan zijn er nog de mensen met grootkapitaal. De oude families (die van Van Oranje voorop) die door grootgrondbezit en industriële uitbuiting van arbeid jarenlang maximale winsten hebben behaald. Die winsten zijn nu, of verdampt op de beurs, of veilig weggestopt achter dikke bankmuren. Want zij konden die risico's op de markt wel nemen. Zij zijn ook degenen die weer zullen profiteren van de stijging van de koersen omdat ze nog voldoende voorraad geld hebben om nieuwe investeringen te doen. Hun verliezen waren weliswaar groot, maar hun winsten zullen straks bij de opgaande conjuctuur gigantisch zijn!

Terug naar het pleidooi van Van Dieren en Heertje: "Deze recessie is anders dan alle vorige, en het oude economenrepertoire schiet tekort om antwoorden te geven. De aanwijzingen dat het hier gaat om een historische transitie, worden met de dag duidelijker. Wij voorspellen dat zowel Amerika als China deze transitie sneller in gang zal zetten dan Europa. Weliswaar zal het Rijnlandse model in ere worden hersteld en zal het neoliberale verhaal verdampen. Maar Europa heeft ook een tekort aan vernieuwende denktanks en academische instituties waar de transitie kan worden verankerd.

Maar wij luisteren liever naar de nagalm van de marktideologie, de misvattingen der klimaatsceptici en de ideeën van gisteren, die volgende week als witte rook uit de schoorsteen van het Binnenhof kringelen."

Met de val van de Berlijnse muur in 1989 kwam er een einde aan de Koude Oorlog, een oorlog van Oost tegen West, van Communisme tegen Kapitalisme. Het kapitalistische westen heeft zichzelf in de jaren die daarop volgden uitgeroepen tot winnaar. Maar winnaar van WAT? Winnaar van de democratie? Winnaar van het grootkapitaal? Winnaar van de winst? De Oost-West tegenstellingen zijn met het opheffen van het IJzeren Gordijn niet verdwenen, nee, ze zijn alleenmaar wranger geworden. En de Noord-Zuid tegenstellingen, die zowel door de politiek als door NGO's en het bedrijfsleven in stand worden gehouden, hebben dramatische vormen aangenomen, die je kunt aflezen aan de gezichten van vluchtelingen die van zuid naar noord proberen te komen, tegen elke prijs, want een keuze hebben ze eigenlijk niet.

Het Kapitalisme heeft enorm gefaald en maakt de wereld sneller kapot dan ons allen lief is. Lang hebben we gehoopt dat het Communisme en het Socialisme een antwoord kon geven. Maar helaas sloeg ook daar de hebzucht en machtswellust toe. Alle idealen uit het communistische en socialistische denken zijn inmiddels op de vuilnisbelt terecht gekomen. Waarom zou je de opbrengsten of je rijkdom delen of inzetten voor een betere wereld? "Delen? Hoezo?" roept de Kapitalist. "Alles voor het vrijheidsideaal!". Maar die vrijheid geldt alleen voor de mensen die het geld in hun zak hebben. Ze hebben zich de vrijheid om de wereld om zeep te helpen toegeëigend, en de gewone man betaalt voor het gelach.

Lees het artikel van Wouter van Dieren en Arnold Heertje (mocht de link in het afgesloten NRC-archief terecht komen, dan kun je van mij een pdf-print-versie van het artikel toegestuurd krijgen)

Lees ook: Eind 2009 kan alles weer goed zijn. De zegeningen van de crisis. door Wouter van Dieren en Arnold Heertje in de Volkskrant van 10 januari 2009.

Andere artikelen van Wouter van Dieren zijn te vinden op de website van IMSA

16 maart 2009

                           




Recente berichten in Ab's postings

Het Kleine Zwarte Visje
Het Kleine Zwarte Visje is een verhaal van de Perzische schrijver Samad Behrangi dat onlangs opnieuw werd uitgegeven en vertaald door Ann de Craemer. Het verhaal gaat over een klein zwart visje dat genoeg heeft van de kleine beek...
07 februari 2012 / Lees verder...

Verjaardagsfeestje
Lieve vrienden en familie, dank je wel voor een leuk verjaardagsfeestje afgelopen zondag. Op de uitgenodigd schreef ik de volgende tekst: Maar met een opdracht: maak een tekening/collage/foto/fotomontage of iets anders creatief kunstzinnigs (graag in 2D want de 3D...
06 februari 2012 / Lees verder...

Rudy & his Fascinators: Fluid of my Sleep
De nieuwe website voor Rudy Lentze en zijn groep Rudy & his Fascinators is online! Ik heb mezelf inmiddels tot Rudy & his Webmaster gedoopt ;-) www.rudyandhisfascinators.nl Op de website staat meteen al een bijzonder 'Message from Rudy': Rudy is...
21 januari 2012 / Lees verder...

Voorjaarsschoonmaak
Mijn opa had een 'radiowinkel' op de Middenweg in de Amsterdamse Watergraafsmeer. Tegenwoordig noemen we dat een electronica-winkel, maar er was in die tijd nog niet veel 'electronica', de transistor was nog niet uitgevonden, laat staan de geheugenchip. Rond 1940...
08 april 2011 / Lees verder...

Spangas en de San Francisco punk-rock scene in 1980
Spangas is een TV soap voor jongeren/scholieren waarin we de belevenissen volgen van de scholieren van het Spangalis college. Het is een echte soap met de nodige drama á lá GTST, maar dan in een scholieren-setting. Bij een scène over...
18 maart 2011 / Re: / Lees verder...

Oom Coyote en de Bisonpizza
Een van mijn favoriete boeken is een boek van de Amerikaans Indiaanse schrijver Craig Kee Strete. Van hem zijn verschillende boeken in het Nederlands gepubliceerd. Het boek Oom Coyote en de Bisonpizza is een hilarisch verhaal over een Coyote en...
07 maart 2011 / Re: / Lees verder...

Landdomeinnamen regionaal of plaatselijk gebruiken
In een nieuwsbericht van Nu.nl is te lezen dat de Friezen via een truuk domeinnamen met .fr kunnen registreren. .fr is het topdomein van Frankrijk en mag alleen door Fransen worden geregistreerd. Maar via een Franse partner, weet een hostingbedrijf...
17 februari 2011 / Re: / Lees verder...

Eén: On-Haags album van kerk Koppen
Geweldig album van Haagse HipHop formatie Kern Koppen. Klinkt bijna On-Haags ;-) en zeker On-HipHops. Beluister het album online hierrrrrr...........
11 februari 2011 / Lees verder...

Wereldpremière Poppenfilm
Rond 1969 waren mijn vriend en buurjongen Louis en ikzelf vaak op de zolder van ons ouderlijk huis te vinden. We hadden het plan opgevat om met de 8mm filmcamera van mijn vader (een opwindcamera voor dubbel 8mm film van...
27 januari 2011 / Re: (2) / Lees verder...

Slumberland Bluesband
Je zou het een schoolband (van het Pius X lyceum in Amsterdam) kunnen noemen, maar de potenties waren natuurlijk veel hoger. Luister naar verloren gewaande opnames van de Slumberland Bluesband van rond 1970 die op een grijsgedraaid cassettebandje stonden....
26 januari 2011 / Lees verder...

Meer weblog-berichten in het archief........