[Vorige]   [Home]  [Volgende]

Gebakken lucht

13-07-2007

In het NRC van afgelopen woensdag 11-07-2007 schreef Reindert Rustema een artikel over de zgn. aandachtsindustrie onder de titel "Aandacht koop je niet, aandacht verdien je". "Aandacht verwerven is een aparte tak van sport geworden. Het lukt praktisch niet meer om aandacht te krijgen, laat staan vast te houden, met louter een goed verhaal, zoals de documentaire over de armoede in Afrika waar Bob Geldof naar keek en die hem op het idee van Live Aid bracht". Rustema doelt op het wereldwijde Live Earth, dat afgelopen weekend plaats vond: "De opbrengsten van het "Live Earth"-concert nu gaan naar Al Gores foonds om aandacht te kopen voor de milieuproblematiek, in de hoop dat daarmee het gedrag van burgers en uiteindelijk ook van hun leiders zal veranderen". Aandacht is gebakken lucht. Dat koop je niet, want de lucht kun je niet bezitten.

Hoe kun je de lucht bezitten?
Chief Seattle, een indianenleider uit NW-Amerika naar wie de stad Seattle is vernoemd, hield in het midden van de 19e eeuw een beroemde toespraak met de titel "Hoe kun je de lucht bezitten". Als opperhoofd moest hij onderhandelen met de blanke overheersers over het bezit van het land waar zijn stam al eeuwenlang had gewoond. De blanken wilden een verdrag sluiten met de indianen om deze rechten over te dragen en vast te leggen. Chief Seattle verbaasde zich er over dat de blanken het land, de flora en de fauna in bezit wilden hebben, zelfs de lucht die we inademen wilde ze in bezitten. In ruil voor het opgeven van hun rechten op hun grondgebied kreeg de stam vrede aangeboden en moesten zij zich terugtrekken in een reservaat, zoals met zo veel indianenstammen is gebeurd. De verdragen werden allemaal door de blanken geschonden en de indianen leven tot op de dag van vandaag aan de onderkant van de maatschappij, vaak in armoede.
De toesrpaak van Chief Seattle is beroemd geworden omdat deze is opgeschreven. Op www.seattletoespraak.nl kun je meer informatie vinden over de toespraak, over Chief Seattle en over de indianenstam.

Schuldcomplex aanpraten
Het Live Earth concert werd uitgebreid gesponsord door multinationals als Philips, Microsoft, Smart en anderen. Die bedrijven hopen daarmee in een positief daglicht gesteld te worden en als vooroplopers in de klimaarcrisis te worden beschouwd. Philips raadt daarbij iedereen aan om spaarlampen te gebruiken, omdat die minder belastend zijn voor het milieu. Tsja, leuke truuk. Je maakt eerst een slecht product, genaamd gloeilamp, en je zorgt er voor dat de hele wereld daarvan afhankelijk is. Als dan blijkt dat het product slechte bijwerkingen heeft, ontwikkel je een nieuw, beter product, dat iedereen vervolgens ook verplicht is te kopen, anders ben je slecht voor het milieu. Lijkt dat niet verdomd veel op het aanpraten van een schuldcomplex. Oh Oh, wat zijn wij consumenten slecht en wat is die Philips toch goed.
Eenzelfde verhaal is te vertellen over Microsoft en Smart. De kritiek over Miscrosoft en met name de monopolie met het Windows besturingssysteem, is algemeen bekend. De Smart was ooit een project om een kleine compacte schone stadsauto te produceren. Autofabrikant Mecedes was een van de partners in het ontwikkelprogramma. Toen dat niet snel genoeg ging, werd de verdere ontwikkeling van een milieuvriendelijke auto stilgelegd en werd het product op de markt gebracht. Nog steeds met een milileuvriendelijke uitstraling, maar zonder milieuvriendelijke doelstellingen. Nu moeste er immers verkocht worden, want dat is de belangrijkste doelstelling: verkopen verkopen verkopen, tot elke prijs.

Een einde aan de handel in aandacht
"De aandachtsindustrie verzint steeds nieuwe trucs om toegang te krijgen tot kleine doelgroepenin de gefragmenteerde samenleving, zoals het online inzetten van sociale netwerken als hyves, een site waarop je een vriendenetwerk kunt opbouwen en onderhouden. De ontwikkelingen die daar gaande zijnj, laten ook zien in welke richting het kapitalisme zich zou moeten ontwikkelen. Nu leggen kwaliteitsproducten het af tegen groodschalig en wereldwijd vermarkte zooi, omdat er makkelijker veel aandacht voor te krijgen is. En het is moeilijker de concurrentie aan te gaan met 'gratis', hoeveen kwaliteit je ook levert".
[....] "In een gezonde vorm van kapitalisme zou het onmogelijk moeten zijn in aandacht te handelen. Aandacht verdien je omdat mensen tevreden zijn over iets of iemand en elkaar hierop wijzen. Nu gebeurt dit nog weinig, omdat er zoveel 'gratis' informatie beschikbaar is die met reclame gefinancierd wordt." Het complete artikel van Reindert Rustema is hier te lezen. Rustema is ook een Petitie gestart over het onderwerp die de minister en de Tweede kamer oproept "een einde aan de handel in aandacht zodat de mediaconsument zich meer als een rationele, kritische, want betalende, consument gedraagt in plaats van een ontvanger van 'gratis' sensatie met steeds minder alternatieven. Wij negeren actief reclame, waar mogelijk geautomatiseerd, en verzoeken de wetgever ons hierbij te steunen waar mogelijk." Je kunt de Petitie ondertekenen op www.petities.nl dat als doel heeft het Nederlanders makkelijk te maken een petitie te ondertekenen of te starten. Het actievoeren en uiteindelijk aanbieden van de petitie moet je natuurlijk zelf doen.

De president van de VS
Maar even terug naar het Live Earth concert, dat natuurlijk een fantastische wereldwijde happening was, maar waarvan het werkelijke doel nog verborgen is. Gedurende de hele marathon uitzending, die in Nederland op beestachtige wijze werd ingezet om aandacht voor BNN te krijgen, werden de kijkers ten toon gesteld als de veroorzakers van de klimaarcrisis. Nog even afgezien van de vraag of er werkelijk een klimaatcrisis bestaat en wat de werkeijke oorzaak is (in verschillende documentaires wordt er op gewezen dat de CO2 uitstoot slechts een zeer klein percentage van de opwarming van de aarde kan veroorzaken, en dat de zon de hoofdschuldige is). De werkelijke doelstelling van het Live Earth concert, samen met de film "An Inconvenient Truth" en een binnenkort te verschijnen boek over de klimaatcrisis van de hand van Al Gore, is de kandidaatstelling en verkiezing van Al Gore tot president van de Verenigde Staten.
Politiek gezien is de VS 50-50 verdeeld in Democraten en Republikeinen. Dit resulteerde in de hachelijke verkiezingsuitslag bij de vorige verkiezingen, waarbij George W. Bush op slinkse wijze een minimaal aanvaardbare meerderheid wist te bemachtigen. Voor geld is alles te koop, zelfs het democratisch verkozen presidentschap. Daar moet verandering in komen, hebben de Democraten gedacht. Al Gore heeft zich (nog) geen kandidaat gesteld voor de verkiezingen. Hij wacht af tot zijn roem een overwinning op voorhand niet meer in de weg kan staan. Enigzins schoorvoetend heeft Hilary Clinton zich kandidaat gesteld, maar zij moet van de plannen van Al Gore op de hoogte zijn. Al Gore moet straks met een overweldigende meerderheid worden verkozen als de komende president van de VS. Dat is en was het enige doel van Live Earth. De sponsors staan achter hem, het wereldpubliek steunt hem, de jongern van BNN hebben poep in hun ogen en laten zich voor het karretje spannen.

Tenslotte: ronduit geschokt was ik door de uitspraak van BNN presentator Sophie Hilbrand die rond half tien bij de start van de Nederlandse marathonuitzending uitriep dat het toch fantastisch was dat "mijn generatie het klimaatprobleem nu gaat oplossen". Bedankt Sophie, ook namens al die aktievoerders, sympathisanten, denkers, wetenschappers, jongeren en ouderen van alle generaties, die zich jarenlang hebben ingezet tegen milieuvervuiling, consumentisme, populisme, verspilling, geweld en oorlog. Respect koop je niet, dat moet je verdienen. En tot nu toe verkoop je alleenmaar gebakken lucht.

ga terug